تأثیر سازه‌های قالبی در بهبود مهارت نوشتن دانشجویان: یک پژوهش شبه‌تجربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

10.48310/rpllp.2026.21698.1296

چکیده

 نوشتن یکی از چهار مهارت اصلی زبان است که نقش مهمی در بیان اندیشه‌ها، انتقال پیام و برقراری ارتباط مؤثر ایفا می‌کند. با وجود اهمیت این مهارت، بسیاری از زبان‌آموزان در تولید متن با مشکلاتی مواجه می‌شوند. استفاده از سازه‌های قالبی می‌تواند به آن‌ها در تولید متن و بهبود کیفیت متون آن‌ها کمک کند. این پاره‌گفت‌ها ساختارهای زبانی از پیش‌آماده‌شده‌ای هستند که به دلیل ویژگی‌های خاص خود از جمله کاهش فشار عاطفی - روانی و کمک به روان‌شدن و تسریع کلام، می‌توانند ابزار مناسبی برای افراد در زمینه تولید متن باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش گفتارهای قالبی بر بهبود مهارت نوشتنِ دانشجویان اجرا شد. این مطالعه با روش شبه‌تجربی و طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمونِ تک‌گروهی انجام شد. ابزار پژوهش، متن‌های تولیدی دانشجویان بود که بر اساس مقیاس 100 نمره‌ای در موؤلفه‌های ساختار، محتوا، واژگان، دستور زبان، روانی و سهولت نگارش ارزیابی شدند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که گفتارهای قالبی، تأثیر مثبت و معناداری در دو حوزه نگارش خلّاق و نامه‌نگاری رسمی داشته است. یافته‌ها در مجموع بیانگر آن است که گفتارهای قالبی می‌توانند ابزار کارآمدی برای آموزش مهارت نوشتن در زبان فارسی باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


افراز، شهرام؛ رحمتی پسند، سیده زینب؛ سیدآیت‌اله، رزمجو (1401). مشکلات نوشتاری زبان‌آموزان ایرانی؛ ایجاد یک چهارچوب بافت - حساس برای تمرین مهارت نوشتن، پژوهش‌های زبانشناختی در زبان‌های خارجی، دوره 12، شماره1، ص: 49-73.
افشاری، علی؛ صادقی، ناهید؛ هناره، رضا (1395). تأثیر بازخورد به زبان بومی و رسمی بر پیشبرد خواندن و نوشتن دانش‌آموزان دوزبانه، آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، دوره 9، شماره 34، ص: 111-126.
امینی فارسانی، محمد؛ نیک‌پور، جهانبخش؛ محمودی، فهیمه (1389). تأثیر استفاده از تکنیک نوشتاری گروهی بر پیشرفت مهارت نوشتاری فراگیران زبان انگلیسی، پژوهش‌های آموزشی و کاربردی زبان انگلیسی، دوره 3، شماره 2، ص: 163-181.
ایزدی‌فرد، راضیه؛ باعزت، فرشته (1389). اثربخشی راهبردهای خود نظم‌دهی بر کاهش خطاهای املایی دانش آموزان دچار اختلال نوشتن، فصلنامه کودکان استثنایی، دوره 10، شماره 1، ص: 21-28.
باغینی‌پور، مجید (1379). گفتار قالبی و کاربرد خلاقانه آن، مجله زبانشناسی، شماره 30، ص: 45-58.
بیرجندی، سعیده؛ شجری، رضا؛ فولادی، علیرضا؛ رسول‌نیا، امیرحسین، (1400). گونه‌شناسی گفتارهای قالبی در چرند و پرند دهخدا، جستارهای زبانی، دوره 12، شماره 6، ص: 291-298.
الداغی، آنیتا (1401). تاثیر دست ورزی بر مهارت دست نویسی و انگیزه نوشتن دانش آموزان مقطع ابتدایی دارای اختلال نوشتن در منطقه 18 آموزش و پرورش شهر تهران، جستارهای زبانی، دوره 13، شماره 1، ص: 167-197.
دانشگر، مریم؛ غیاثی زارجی، ابوالقاسم؛ اشرقی، زیبا؛ حائری، علی‌اصغر؛ محمدی، سحر ( 1396). ارزیابی توانایی نوشتن دانش‌آموختگان نظام متوسطه کشور (مطالعه موردی شهر تهران)، پژوهش‌های ادبی، دوره 14، شماره 55، ص: 37-60.
ذوالفقاری، حسن (1393). گونه‌شناسی ساخت‌های قالبی در زبان عامه، جستارهای زبانی، دوره 6، شماره 4، ص: 66-98.
فلاحی، ویدا؛ قبادی، چهارراه گشین کاووس؛ فانی، حجت‌اله (1393). تأثیر روش تدریس استقرایی بر پیشرفت تحصیلی درس زبان انگلیسی دانش‌آموزان سال سوم راهنمایی، پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، دوره 11، شماره 13، ص: 115-128.
قاری‌دوست، الهام؛ دانای طوسی، مریم (1389). مطالعه اهداف و مؤلفه‌های آموزش مهارت‌های زبانی در برنامه درسی زبان فارسی دوره متوسطه ایران، نوآوری‌های آموزشی، دوره 9، شماره 35، ص: 23-65.
کشاورز، حبیب؛ بیرجندی، سعیده (1402). استفاده از گفتارهای قالبی در آموزش مهارت انشانویسی فارسی به غیرفارسی‌زبانان، مجله زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سنندج، سال 15، شماره 76، ص: 175-191.
نعمتی، محبوبه (1398). بررسی تأثیر روش یاددهی - یادگیری معکوس بر پیشرفت مهارت خواندن و نوشتن فارسی آموزان غیرفارسی زبان، پژوهش‌نامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، دوره 8، شماره 2، ص: 251-266.