گونه‌شناسی تخیل در اشعار قیصر امین‌پور با الگوی ژیلبر دوران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

10.48310/rpllp.2026.20586.1265

چکیده

پیشینه و اهداف: تخیل به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های بنیادین شعر و در پیوندی تنگاتنگ با ذهن بشر، همواره مورد توجه پژوهش‌های ادبی و انسان‌شناختی بوده است. پژوهش حاضر با هدف گونه‌شناسی تخیل در اشعار قیصر امین‌پور، بر اساس الگوی منظومه‌های روزانه و شبانة ژیلبر دوران، به بررسی چگونگی بازنمایی مفاهیم زمان و مرگ در تصویرآفرینی شاعر می‌پردازد. روش‌ها: این پژوهش با رویکردی کیفی–تفسیری و روش توصیفی - تحلیلی انجام شده و داده‌ها از طریق تحلیل ساختاری تصاویر شعری و شناسایی الگوهای تکرارشونده تخیلی، بر مبنای چارچوب نظری دوران، بررسی شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قیصر امین‌پور در مواجهه با گذر زمان، غالباً رویکردی تعاملی و پذیرش‌محور اتخاذ می‌کند و حتی در موارد تقابل با زمان نیز بیشتر از ریخت‌های مثبت تخیلی بهره می‌برد. همچنین غلبة نسبی منظومة شبانة تخیل در شعر او حاکی از تمایل شاعر به تلطیف اضطراب‌های ناشی از زمان و مرگ و تبدیل آن‌ها به تجربه‌ای معنا‌مند است. نتیجه‌گیری: در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تخیل شاعرانه در شعر قیصر امین‌پور نه صرفاً ابزاری زیباشناختی، بلکه سازوکاری معنایی برای مواجهه با مسئلة فناپذیری انسان و بازاندیشی نسبت انسان با زمان در بافت فرهنگی و فکری عصر مدرن است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی
دوره 7، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 16-34

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار