اصول اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در حفظ نواهای خوابانه پارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

2 استادیار گروه کامپیوتر، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

3 دانشیار دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

10.48310/rpllp.2026.20360.1258

چکیده

آموزش زبان و فرهنگ عامیانه(فولکلور) و حتی انتقال میراث فرهنگی ناملموس با نواهای خوابانه(لالایی‌ها) آغاز می‌شود و در این فرآیند، بازیگر جدیدی به نام هوش مصنوعی به عنوان ماشینی با توانایی‌های هوشمندانه می‌تواند با حفظ این نواها به آموزش، دسترسی آسان‌تر، افزایش تأثیرگذاری، کارآمدی، گسترش نتیجه‌بخشی و انتقال مفاهیم و معانی فرهنگی به نسل‌های بعد یاریگر باشد اما بدون رعایت اصول اخلاقی مناسب چه بسا به تحریف محتوا و از بین بردن این زمینه‌های فرهنگی-اجتماعی در این نواهای خوابانه و دیگر میراث فرهنگی مشابه با آن بینجامد. در این مقاله با رویکردی میان رشته‌ای و با روش تحلیلی از یافته‌های کمی و کیفی بهره گرفته تا مدلی کارآمد پیشنهاد دهد که با یافته‌های جدید همراه باشد و با طراحی چهارچوبی چهار بعدی( تحلیل فرهنگی، طراحی فناوری، ارزیابی اخلاقی و بازخورد اجتماعی) به رویکردی جامع و میان رشته‌ای دست پیدا کند. نتیجه پژوهش این است که فناوری، اخلاق و میراث فرهنگی در مواردی چون نواهای خوابانه نیاز به پژوهش‌های میان رشته‌ای دارد و با پیشرفت هوش مصنوعی اگر به این فناوری جدید و این همگرایی توجه نشود بخش عمده‌ای از میراث فرهنگی (ملموس و ناملموس، عامیانه و رسمی) در معرض نابودی قرار خواهد گرفت. .

کلیدواژه‌ها

موضوعات