زبان ابهام‌آمیزکلیم کاشانی در ساختار تشبیهات مثنوی پادشاه‌نامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان ایران

10.48310/rpllp.2026.24098.1368

چکیده

پیشینه و اهداف: کاربست زبان ابهام‌آمیز که شگرد شاعران برای ایجاد وقفه در فرآیند دریافت معنی است، نشأت‌گرفته از هنر آفرینشگری هنرمند و سبب‌ساز غنای متن ادبی، زایایی معنا، پویایی ذهن خواننده و در نهایت جاودانه شدن اثر ادبی است. یکی از گونه‌های ابهام در زبان هنری، ابهام در دستگاه بلاغت است. در بین صنایع بیانی، تشبیه به عنوان «هستة مرکزی و اصلی خیال شاعرانه» و پایة سایر عناصر بلاغی، آیینة هر گونه تغییر سبک ادبی است. یکی از جمله سبک‌های ابهام‌زا در شعر فارسی، سبک هندی است و عنصر تشبیه یکی از پربسامدترین آرایه‌های ادبی در این سبک است. کلیم کاشانی، ملک‌الشعرای دربار شاه‌جهان -از پادشاهان هند- و یکی از شعرای بنام سبک هندی است که علاوه بر دیوان شعری، با سرودن مثنوی پادشاه‌نامه دربارة فتوحات شاه‌جهان، مهارت خویش را در زمینة سرودن مثنوی حماسی- تاریخی نمایان کرده‌است. روش‌ها‌: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کیفّیّت ابهام در زبان هنریِ ساختار تشبیهات این مثنوی از روش توصیفی– تحلیلی جهت بررسی داده‌ها استفاده نموده است. . یافته‌ها: نشان از آن دارد که منظومة پادشاه‌نامه علیرغم لزوم روایی بودن متن آن در بیان رویدادهای تاریخی، از ویژگی ابهام هنری که خصیصة شعر سبک هندی است، تهی نبوده و می‌توان بازتاب آن را در ساختار مشبه، مشبهٌ‌به و وجه‌شبه تشبیهات مشاهده کرد؛ اما تراکم تصاویر هنری در جایگاه تشبیه، جلوه‌گاه هنر خاصّ کلیم در بازتاب ابهام در زبان هنری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار