بررسی نگرش، میزان علاقه و دانش فارسی‌آموزان خارجی از عناصر فرهنگی زبان فارسی و ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مرکز آموزش زبان فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 مدرس مدعو مرکز آموزش زبان فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

چکیده

پیشینه و اهداف: بین فرهنگ و زبان رابطه‌ای تنگاتنگ و دوسویه وجود دارد. در رویکردهای نوین آموزش زبان، آموزش عوامل فرهنگی لحاظ می‌شود؛ و زبان‌آموزان به سوی کسب توانش فرهنگی/ بینافرهنگی هدایت می‌شوند. روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه کمیِ توصیفی - پیمایشی است که به شیوه میدانی و به وسیله یک پرسش‌نامه محقق‌ساخته، انجام شده است که نگرش، میزان علاقه و شناخت 58 فارسی‌آموز از عناصر فرهنگی مورد بررسی را می‌سنجد. داده‌های جمع‌آوری شده توسط نرم‌افزار SPSS26 بررسی و روایی و پایایی پرسش‌نامه تأیید شد. برای واکاوی داده‌ها از آزمون‌های تی تک نمونه‌ای، تی زوجی، فریدمن و مدل لیب‌کوال استفاده شد. یافته‌ها: بررسی‌ها بیانگر این است که آزمودنی‌ها نسبت به یادگیری عناصر فرهنگی نگرش مثبت دارند و آن را در تضاد با فرهنگ بومی خود نمی‌دانند. آنها به میزان معنی‌داری به شاخص‌های فرهنگی علاقه دارند؛ اما تنها نسبت به شاخص آداب و رسوم دارای شناخت هستند. اختلاف میانگین شکاف بین سطح علاقه و سطح دانش زبان‌آموزان مثبت می­باشد که به معنی تمایل به دانستن بیشتر می‌باشد. 3 شاخص «توریسم و گردشگری»، «آداب و رسوم» و «هنر: معماری» در رتبه­های اول تا سوم از نظر میزان علاقه قرار دارند. نتیجه‌گیری: بدون آموزش مسائل فرهنگی، آموزش زبان ناکارآمد است. نتایج نشان می‌دهد که این زبان‌آموزان اهمیت زیادی برای فرهنگ زبان فارسی قائل هستند. هرچه میزان آشنایی آن‌ها با یک عنصر فرهنگی بیشتر است، علاقه آنها نیز به یادگیری آن عامل بیشتر می‌باشد. آگاهی از علاقه‌مندی و شناخت زبان‌آموزان از عناصر فرهنگی در تدوین اقدامات آموزشی و محتوای درسی بسیار سودمند خواهد بود. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابوالحسنی چیمه، زهرا؛ و جعفری ندوشن، مائده (1403). بررسی میزان همبستگی بین توانش بینافرهنگی در مدرسان زبان فارسی به غیرفارسی زبانان و عملکرد فارسی آموزانشان، پژوهش‌نامۀ آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، 13(28). 51-28.  DOI: 10.30479/JTPSOL.2025.21174.1683
اعطار شرقی، نوید؛ و نصیرپور، الاهه (1400). قصه‌ها و مثل‌های فارسی برای فارسی‌آموزان خارجی. تهران: نشر آزفا.
بابازاده، جمیله (1388). زبان، فرهنگ، اصطلاحات و ارتباط آنها با آموزش زبان‌های خارجی. پژوهش ادبیات معاصر جهان، 14(55)، 19-28.
خان جانی، لیلا (1395). نقش فرهنگ در آموزش زبان فارسی به عنون زبان خارجی. یازدهمین گردهمایی سراسری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران، دانشگاه گیلان، 47-57. https://sid.ir/paper/843977/fa
خرمی، ثریا؛ صحرایی، رضامراد؛ و باصری، علی (1404). طراحی الگوی آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان با تأکید بر حساسیت بینا‌فرهنگی. پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی، 6(4)، 96-80.
DOI: 10.48310/rpllp.2026.21706.1300
دوستی‌زاده، محمدرضا (1387). اهمیت انتقال فرهنگ در کسب مهارت‌های زبانی. پژوهش ادبیات معاصر جهان, 13(46)، 67-84.
دهقان قجور، زهرا (1402). آموزش فرهنگ در یادگیری زبان دوم و خارجی. نوزدهمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ. https://civilica.com/doc/209885
رستم بیک تفرشی، آتوسا؛ و رمضانی واسوکلائی، احمد (1392). نقش فرهنگ در آموزش زبان خارجی. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 12(24), 15-34.
رضوی، عبدالحمید (1392). تأملی بر مناسبت فرهنگ، زبان و آموزش زبان. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 9(30)، 11-32.
رضویان، حسین؛ و آزادی، طاهره (1401). بررسی مجموعه کتاب های «فارسی بیاموزیم» از منظر نشانه شناسی فرهنگی. پژوهش‌نامه آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، 11(23)، 218-242.
DOI : 10.30479/JTPSOL.2023.17854.1612
رئیسی مبارکه، نفیسه (1395). چهره فرهنگ و خُلقیات ایرانی در کتاب های آموزش زبان فارسی به انگلیسی‌‌ زبانان. مطالعات آموزش بین‌المللی زبان فارسی، 2(3)، 83-104. DOR: 20.1001.1.25386042.1395.2.3.4.9
شریعتی‌فرد، غزاله سادات؛ کامیابی‌گل، عطیه؛ و استاجی، اعظم (1403). بررسی رابطه وابستگی به فرهنگ خودی و تقلید لهجه فارسی‌آموزان، پژوهش‌نامه آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، 13(28)، 83-106.
DOI: 10.30479/JTPSOL.2025.21606.1691
شعیری، حمیدرضا (1391). نقش و جایگاه اینترنت در تقویت توانش بینافرهنگی زبان‌آموزان فرانسه. اولین همایش میان رشته‌ای آموزش و یادگیری زبان، 301-312. https://sid.ir/paper/852297/fa   
 صراف، کارمین (1393). توجه به فرهنگ درتدوین متون آموزش زبان فارسی به غیر فارسی‌زبانان. نخستین همایش آموزش زبان فارسی. 357-365. https://sid.ir/paper/848629/fa
ضیا، محمدرضا؛ و زارع، سحر (1399). مروری بر چند تعریف از فرهنگ. رهیافت فرهنگ دینی، 3(11 و 12)، 60-69.
طاهری، پریسا؛ الهی شیروان، مجید؛ قنسولی، بهزاد؛ و صفار مقدم، احمد (1394). بررسی آشناییِ مدرسان زبان انگلیسی با فرهنگ خارجی از منظر توانش بین‌فرهنگی. مطالعات زبان و ترجمه، 48(2), 77-92.
DOI: 10.22067/lts.v48i2.44645
عبداللهی پارسا؛ طاهره؛ و رهبر، بهزاد (1404). طراحی الگوی فرهنگ ایرانی در آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان بر پایه سلسله مراتب نیازهای مزلو از دیدگاه مدرسان، پژوهش نامه آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان. 14(29)، 39-68. DOI : 10.30479/JTPSOL.2025.21589.1689
فلاحی، کاظم (1396). دوره آموزشی اصول فرهنگ و مردم‌شناسی. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان.
موحدکر، الهام (1402). آموزش زبان فارسی به دانشجویان غیرفارسی زبان دانشگاه های علوم پزشکی کشور. پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی، 4(2)، 1-20.
 ِDOI: 10.48310/rpllp.2024.12899.1096
مهران، پریسا؛ ستوده‌نما، الهه؛ و مرندی، سیده‌سوسن (1394). دیدگاه‌های زبان‌آموزان در مورد مفهوم فرهنگ و بازتاب آن در آموزش زبان انگلیسی به دانشجویان ایرانی. زبان پژوهی، 7(17)، 143-174.
DOI: 10.22051/jlr.2016.2150
 مهین‌ناز میردهقان؛ و طاهرلو، فرنوش (1390). تاثیر فرهنگ ایرانی در آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، مجله ادبیات پارسی معاصر، 1(2)، 115-131.
نامور، عادله (1392). بازنمایی فرهنگ درکتاب‌های آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان: مطالعه موردی چهار کتاب آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا،
نظری، سارا؛ و نظری، محمود (۱۳۹۰). توانش بین فرهنگی در آموزش زبان‌های خارجی: چالش یا ضرورت؟. پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی، ۱(۲)، 95-109.
وکیلی فرد، امیررضا؛ و عباسی جوکندان، الهام (1403). توانش ارتباطی بینافرهنگی در کلاس‌های آموزش زبان فارسی دیدگاه فارسی‌آموزان غیر ایرانی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 17(1)، 7-34.
 DOI: 10.22035/jicr.2024.3125.3438