تدوین و اعتباریابی چهارچوبی برای طراحی تکالیف مهارت‌محور با تأکید بر سند تحول بنیادین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 مدرس گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

پیشینه و اهداف: در دنیای پرشتاب امروز، آموزش دیگر تنها به حفظ‌کردن اطلاعات محدود نمی‌شود. بلکه هدف اصلی، تربیت فرزندانی توانمند است که با مهارت‌های لازم، آماده رویارویی با چالش‌های زندگی باشند. در این مسیر نوین آموزشی، تکالیف مهارت‌محور به عنوان ابزاری قدرتمند، نه‌تنها دانش را انتقال می‌دهند، بلکه بر تقویت مهارت‌های عملی و کاربردی دانش‌آموزان تمرکز دارند. این نوع تکالیف، برخلاف روش‌های سنتی که بیشتر بر حفظ­کردن اطلاعات تأکید دارند، بر توسعه مهارت‌های عملی و کاربردی دانش‌آموزان متمرکز هستند. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف «تدوین و اعتباریابی چهارچوبی برای طراحی تکالیف مهارت‌محور (مهارت نوشتن) با تأکید بر سند تحول بنیادین» انجام شده است. روش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش جمع‌آوری داده‌ها، ترکیبی متوالی از نوع اکتشافی بود. جامعه تحقیق در بخش کیفی را سند تحول بنیادین و 30 مدیر شاغل در آموزش و پرورش ناحیه دو شهر کرمانشاه تشکیل داد. برای تحلیل سند تحول بنیادین از روش نمونه‌گیری هدفمند و برای مصاحبه‌ها، روش تمام شماری به کار گرفته شد. ابزار جمع آوری داده‌ها در بخش بررسی سند، فیش و در بخش اعتبارسنحی پرسشنامه‌ محقق‌ساخته‌ 40 گویه‌ای بود. برای اعتبارسنجی الگوی ‌به‌دست‌آمده با استفاده از این داده‌ها، پرسشنامه 40 گویه­ای طراحی گردید و پایایی آن توسط آلفای کرونباخ تأیید شد (89/0). یافته‌ها: نتایج پژوهش در مرحله کیفی نشان داد که الگوی تکالیف مهارت‌محور مشتمل بر پنج بعد از جمله: بعد پرورش شایستگی‌ها، بعد مراحل رشد، بعد روش و محتوا، بعد مهارت آموزی و بعد مشارکت می‌باشد. در انتها الگوی به دست آمده توسط پرسشنامه‌ای 40 گویه ای در مقیاس لیکرت توسط 15 نفر از متخصصان تعلیم و تربیت مورد تأیید قرار گرفت. نتیجه‌گیری: الگوی تدوین‌شده، چارچوبی معتبر برای طراحی تکالیف مهارت‌محور نوشتن، مبتنی بر شایستگی، رشد، مشارکت و مهارت‌آموزی فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (1391). شورای عالی انقلاب فرهنگی
بازرگان، عباس (1402). ارزشیابی آموزشی. تهران: انتشارات سمت.
بیات علی‌آبادی، کبری (1396). راه‌های مقابله با افت تحصیلی دانش‌آموزان ورودی به مقطع تحصیلی بالاتر، مجله مطالعات روان‌شناسی و علوم تربیتی، ش 22، 133-149.
تکلیف شب در فرایندد یاددهی - یادگیری (1374). دفتر آموزش راهنمایی تحصیلی وزارت آموزش و پرورش، دفتر انتشارات کمک آموزشی، تهران: مدرسه.
حجازی، الهه؛ کیامنش، علیرضا؛ و نقش، زهرا (1395). رابطه مدت زمان انجام تکلیف و پیشرفت ریاضی: کاربرد مدل‌یابی چندسطحی برای تحلیل داده‌های تیمز 2011، مجله نوآوری های آموزشی، ش60، 61-74.
خجسته، فاطمه؛ و عباسی، عفت (1393). بررسی پیامدهای مثبت و منفی تکلیف در برنامه‌های درسی مدارس ابتدایی دخترانه شهرستان آباده، کنفرانس بین المللی علوم انسانی و مطالعات رفتاری.
درانی، کمال (1378). بررسی وضعیت تکلیف شب در مقطع ابتدایی شهر تهران از نظر دانش آموزان، اولیا و معلمان، فصلنامه روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، ش 58، 1-17.
دهقانی، هادی؛ جعفری افشار، مهدی؛ و کرمی، علی (1395). بررسی ارائه تکلیف به روش حل تمرین بر انگیزش، برنامه‌ریزی و تاثیرات هیجانی دانش‌آموزان پایه پنجم، مجله مطالعات روان شناسی، ش 6، 81-118.
سیف، علی‌اکبر (1402). روان‌شناسی پرورشی نوین - روان شناسی یادگیری و آموزش، تهران: نشر دوران: ویرایش هفتم.
شیربگی، ناصر؛ و وکیلی، ناهید (1392). بررسی نگرش دانش‌آموزان به تکلیف درسی و ارتباط آن با راهبرهای مدیریت تکالیف، مجله مطالعات آموزش و یادگیری، ش 2، 87-112.
شیوه‌نامه اجرای طرح تکایف مهارت‌محور (1397). معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش.
مصدقی، مجتبی (1372). آیا تکلیف شب یک ضرورت تربیتی است، رشد معلم، جلد 1، 48-51.
نراقی‌زاده، افسانه؛ صمدی، پروین؛ و رضوی موسوی، زهرا (1395). بررسی تکلیف شب در عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان ابتدایی از دیگاه معلمان، مجله اندیشه‌های نوین تربیتی، ش 12، 63-94.
نقیب‌زاده، احمد؛ و فاضلی، حبیب‌الله (1385). درآمدی بر پدیدارشناسی علمی، پژوهش‌نامه علوم سیاسی، سال اول، شماره2.
یوسف‌زاده، حسن؛ و سرندی، پرویز (1396). بررسی تاثیر تکلیف شب بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی شهرستان ارومیه، مجله آموزش و ارزشیابی، ش 37، 35-50.
یراوی، مهین، سعادتمند، زهره؛ و رحمانی، جهانبخش (1404). تعیین مؤلفه‌های الگوی تکالیف مهارت‌محور مبتنی بر بازی در برنامه درسی فارسی دوره اول ابتدایی، پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه، 5 (2)، 1-14.