The Application of Layered Stylistics in Fostering Critical Thinking and Improving Reading Literacy Skills (Based on Teaching the Lesson "Kaveh the Just" Persian Textbook)

Document Type : Original Article

Authors

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Shahid Bahonar University of Kerman.

3 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman.

Abstract

چکیده
‌‌زمینه و هدف: امروزه سواد خواندن یکی از مهمترین مهارت‌های مورد نیاز برای هر انسانی در هر جامعه‌ای است زیرا که این مهارت، ابزار تفکّر و حلّ مسئله و یادگیری در همۀ زمینه‌هاست. بهبود مهارت سواد خواندن با کاربست سبک‌شناسی لایه‌ای در تحلیل متون ادبی، موضوع اصلی این پژوهش است.
روش‌ها: روش‌ مورد استفاده در این مقاله، توصیفی - تحلیلی و بر مبنای مطالعه و کاربست نظریه‌ها در کلاس‌های درس دورۀ متوسطه است.
یافته‌ها: تحلیل متون ادبی بر پایۀ سبک‌شناسی لایه‌ای، آن هم در فرایند تدریجی آموزش در چهارچوب مدل سازنده‌گرایی، می‌تواند ابتدا به تقویت «درک مطلب» به عنوان مهمترین شاخص سواد خواندن و سپس به بهبود کل مهارت در انواع متون(اعم از ادبی، علمی، اطّلاعاتی و ...) بینجامد. علاوه بر این، نتایج و دستاوردهای تحلیل سبک‌شناسانۀ متون ادبی، می-تواند خود، پشتوانه‌ای گردد برای نقد روشمند ادبی، آفرینش سازه‌های نوین ادبی و بهبود هر چه بهتر مهارت سواد خواندن.
نتیجه: هدف از سبک شناسی لایه‌ای، تحلیل، واکاوی و درک و فهم تمامی لایه‌های برونی و درونی متن‌، برای دست‌یابی به نوعی سبک شخصی و نیّت مؤلّف است و این اقدامات در مواقعی با مراحل پنجگانۀ مهارت«دقیق خوانی» و همچنین با سطوح عالی یادگیری «بلوم» مناظر می‌شود

Keywords

Main Subjects


آرمسترانگ، توماس (1390). هوش­های چندگانه در کلاس درس. ترجمۀ مهشید صفری. تهران: مدرسه.
آمابلی، ترزا (1399). شکوفایی خلّاقیت. ترجمه حسین قاسم­زاده و پروین عظیمی. تهران: دنیای نو.
احمدی، حدیث؛ پناهی، میهن؛ یگانه، سپیده (1399). «سبک­شناسی لایه­ای غزلیات سلمان ساوجی (لایه­های نحوی و واژگانی)». بلاغت کاربردی و نقد بلاغی. 5. (2)، 11-28
استیگلر، جیمز؛ هیبرت، جیمز (1384). شکاف آموزشی، بهترین ایده­ها از معلّمان جهان برای بهبود آموزش در کلاس درس. ترجمۀ محمدرضا سرکارآرانی و علیرضا مقدّم. تهران: مدرسه.
اسماعیل­پور مطلق، ابوالقاسم (1397). اسطوره، ادبیات و هنر. تهران: چشمه.
.................................................. (1401). اسطوره بیان نمادین. تهران: سروش.
امامی، نصراللّه (1400). مبانی و روشهای نقد ادبی. تهران: جامی.
باتلر، دیوید (1400). تندخوانی با نیمکرۀ راست مغز. ترجمۀ مریم سیاحی. تهران: آرایان.
پورداوود، ابراهیم (1309). ادبیات مزدیسنا، ترجمه و تفسیر یشتها، جلد 1 و 2. بمبئی: انجمن زرتشتیان ایرانی.
جعفری، مسعود؛ تنها، زهرا (1403). «رابطه ادراک از محیط سازنده­گرا و عملکرد تحصیلی: نقش میانجی یادگیری خودراهبر و درگیری تحصیلی»، مطالعات آموزش و یادگیری، 16(2)، 29-56.
دورقی نجمی، شیما؛ زارعی، محمّدحسین (1403). «شناسایی و اعتبارسنجی فرصت­ها و شرایط و نیازهای آموزشی معلّمان در جهت توسعۀ حرفه­ای و ارتقای کیفیت تدریس». نظریه و عمل در تربیت معلّمان. 10(18)، 305-323.
رشیدی، زهرا (1403). «آموزش پژوهش­محور: حلقۀ مفقودۀ چرخۀ کیفیت در آموزش و یادگیری نظام آموزش عالی ایران».مطالعات آموزش و یادگیری. 16(2)، 297-302
سرکاراتی، بهمن (1398). سایه­های شکارشده. تهران: طهوری.
سیف، علی‌اکبر (1400). روانشناسی پرورشی نوین. تهران: دوران. 
شمیسا، سیروس (1385). بیان.تهران: میترا.
 .................................... (1382). سبک­شناسی شعر.تهران: فردوس.
...................................... (1386 الف).معانی. تهران: میترا.
...................................... (1383). نقد ادبی. تهران: فردوس.
.................................... (1386 ب). نگاهی تازه به بدیع. تهران:میترا.
علینقی، حسین؛ محسنی­نیا، ناصر (1399). «سبک­شناسی لایۀ آوایی اشعار کمال­الدّین اسماعیل و اثیر اومانی بر اساس سبک­شناسی لایه­ای». متن‌پژوهی ادبی بهار، 24، (83)، 297-334.
قاسمی، محمود؛ تاجیک اسماعیلی، عزیزاللّه؛ مثنوی، امیر (1391) «مقایسۀ روش­های تدریس فارسی معلّمان بر افزایش میزان سواد خواندن و درک مطالب درسی دانش­آموزان پایۀ چهارم ابتدایی شهر تهران». علوم تربیتی. 19. (2)، 67-86
عبادی جمیل، سعید؛ رضایی­دشت­ارژنه، محمود؛ قلعه­خوانی، گلناز (1395). «بررسی اسطورۀ ضحّاک بر اساس ساختار تقابل­های دوگانۀ کلود لوی استروس». جستارهای نوین ادبی. (195)، 67-92.
 فتوحی، محمود (1396). درآمدی بر ادبیات­شناسی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
........................ (1400). سبک­شناسی، نظریه­ها، رویکردها و روش­ها. تهران: سخن.
 فردوسی، ابوالقاسم. (1366). شاهنامه، به تصحیح جلال خالقی مطلق. نیویورک:Bibliotheca persica
قبول، احسان؛ یاحقی، محمدجعفر؛ محمّدیاری، اشرف (1395). «بررسی میزان رشد تفکّر انتقادی دانشجویان رشتۀ زبان و ادبیات فارسی (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد)». نقد ادبی. 9. ( 33). 177-205
کبیری، مسعود؛ شوندغربی، الهام، (1402). «مدل­سازی نقش عوامل در نگرش معلّمان به پژوهش و ارائۀ چارچوبی برای ارتقای آن». نظریه و عمل در تربیت معلّمان. 9، (16)، 281-306.
کریستین سن، آرتور (1393). نمونه­های نخستین انسان و نخستین شهریار. ترجمه ژالۀ آموزگار و احمد تفضّلی. تهران: چشمه.
کریمی، عبدالعظیم (1384). «بررسی نتایج مطالعۀ بین­المللی پیشرفت سواد (PIRLS) ». تعلیم و تربیت. 21. (1). 1-36 .
کزّازی، میرجلال‌الدین (1386). نامۀباستان. ج1. تهران: سمت.
گلسر، ویلیام (1400 الف). تئوری انتخاب. ترجمۀ علی صاحبی. تهران: سایه سخن
............. (1373). مدارس بدون شکست. ترجمۀ ساده حمزه. تهران: رشد.
.............. (1400 ب). مدرسۀ کیفی. ترجمۀ علی صاحبی. تهران: سایه سخن.................... (1399). معلّم مدرسۀ کیفی. ترجمۀ علی صاحبی.تهران: سایه سخن.
لیبرمن، دانیل ز؛ لانگ، مایکل ای (1402). دوپامین، مولکولی با خواص شگفت­انگیز. ترجمۀ محمّد اسماعیل فلزی. تهران: مازیار.
لیپمن، میتیو و همکاران (1395). فلسفه در کلاس درس. ترجمۀ محمّدظهیر باقری نوع­دوست. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
لیندا، الدر؛ پریچارد، پل (1400). آشنایی با هنر پرسشگری سقراطی. ترجمۀ پیام یزدانی. تهران: اختران.
...................................... (1401). آشنایی با هنر تفکّر راهبردی. ترجمه امین هاشمی و آرش اردهالی. تهران: اختران.
...................................... (1399).آشنایی با هنر دقیق­خواندن بر اساس مبانی و اصول تفکّر انتقادی.ترجمۀ پیام یزدانی.تهران: اختران
................................... (1400). تفکّر انتقادی.ترجمه اکبر سلطانی و مریم آقازاده. تهران: اختران.
میرصادقی، جمال (1394). عناصر داستان. تهران: سخن.
نجفی­پازکی، معصومه (1391). سواد خواندن، آموزش درک خوانداری. تهران: مدرسه.
نوولا، استیون (1401). ذهن فریبکار شما، راهنمای علمی برای مهارت­های تفکّر نقّاد. ترجمه اکبر سلطانی و مریم آقازاده. تهران: اختران.
یافتیان، نرگس؛ نکوئی قهفرخی، اسماء (1403). «بررسی ادراکات استعاری دانش­آموزان دختر و پسر پایۀ چهارم دربارۀ حل مسائل ریاضی». مطالعات آموزش و یادگیری. 16(1)، 211-236
یوسف­زاده چوسری، محمدرضا؛ راخدپور، اسدالله (1403). «مطالعۀ تطبیقی تجارب کشورهای پیشرو در زمینۀ آموزش بین­المللی». نظریه و عمل در تربیت معلّمان. 10(18)، 221-243.
یوسفی، غلامحسین (1379). چشمۀ روشن. تهران: علمی.
 یونگ، کارل­گوستاو (1401). روان‌شناسی و تعلیم‌وتربیت. ترجمۀ علی­محمّد برادران رفیعی. تهران: جامی.